سالانه بسیاری از افراد دچار حوادث حین انجام کار میشوند. این در حالی است که مجموعهای از اقدامها باعث میشود محیط کاری کارگران ایمنتر و سلامتتر شود. از همین رو، قوانین HSE شامل بسیاری از مادههای قانونی، توصیهها و آییننامهها است. همه این موارد برای تضمین بهداشت و امنیت کارگران و کارفرمایان، از نظر فیزیکی، روانی و قانونی بهوجود آمدهاند. در بخش ساختمانسازی و معماری نیز این موارد به دلیل حساسیت استفاده از ابزارها و ماشینآلات، مصالح ساختمانی و سختی کار، همواره مورد توجه است. خوشبختانه، راهکارهای بهبود شرایط ایمنی محیط کار و تقویت توجه به HSE دور از ذهن نیست و آموزش و تمرین لازمه این کار است.
معنای HSE
HSE مخفف عبارت Health, Safety, and Environment است. این عبارت به خطرهای موجود در بخشهای نامبرده، یعنی در حوزه بهداشت، ایمنی و محیط زیست، میپردازد. آگاهی درباره قوانین HSE برای همه مفید است؛ اما اگر شما یکی از نقشهای زیر را دارید، اطلاعات زیر برای شما ضروری است:
- مدیران و شرکایی که اداره یک محیط ساختوساز را به عهده دارند
- رییس کارگاه یا ناظران محیطی مشغول در فضای کارگاهی و ساختمانی
- رییس کارگاه یا ناظرانی که در محیطی کارگاهی یا ساختمانی تحت اداره شرکتی دیگر کار میکنند
- افرادی که مسئولیت ساختوساز را انجام میدهند: کارگران آزاد یا استخدامی
- مشتریان و طراحانی که برای تشخیص مهارت کارگران و کارفرمایان نیاز به راهنمایی دارند.
- افرادی که باید با خطرهای محیطی این حوزه کاری آشنا باشند.
چرا به HSE نیاز است؟
بر اساس اطلاعات سازمان بینالمللی کارگران، سالانه بیش از 2.3 میلیون کارگر به دلیل تصادفهای حین کار یا بیماریهای مربوط به کار جان خود را از دست میدهند. این سازمان باور دارد که هزینه 3 تریلیون دلاری این آمار روی اقتصاد، انگیزه خوبی برای این است تلاش برای جلوگیری از این حوادث در اولویت قرار گیرد.
HSE شامل چه مواردی است؟
بسته به حوزه کاری، HSE متفاوت است. در بخش معماری سازهها مفهوم امنیت، بهداشت و محیط زیست میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اطمینان از این که کارگران حین کار و به دلیل آن آسیب نمیبینند
- ایجاد فرهنگ ایمنی و بهداشت بهگونهای که موجب سلامت و تندرستی افراد شود
- مدیریت بهتر ایمنی، بهداشت و سلامت در محیط کاری
- تضمین امنیت با استفاده از فناوریهای به روز و مدیریت پیشرفته
HSE در حوزه ساختوساز و معماری
در کل مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست در کشورها شامل قوانین مختلفی میشود. با وجود این، موضوعات اصلی HSE کموبیش یکسان است و بیشتر جزئیات متفاوت است.
به عنوان مثال، کشور انگلستان موارد زیر را جزو اصلیترین موارد HSE در نظر گرفتهاست:
مدیریت ریسک: کار در ارتفاع، خاکبرداری، بالابردن( وسایل، ابزارها، مصالح و …)، سیمکشی برق، آتشسوزی، کار با ماشینآلات، تخریب
دلیل بیماریها: گردوخاک، سیمان، مواد شیمیایی، آزبست، سیلیکا، سروصدا، ارتعاشات و کار یدی
موارد جزئیتر نیز مطابق با دستورالعملهای بهروز ارائه میشوند.
گفتنی است که در ایران نیز قوانین مرتبط با ایمنی، بهداشت و محیط زیست تنظیم میشود و طبق قانون کار اجرایی میشود.
پیاده سازی بهداشت، ایمنی و محیط زیست در معماری ساختمانی
پیش از اجرای هر عملیات ساختمانسازی توجه به موارد زیر لازم است:
ارزیابی ریسک: قبل از شروع هر عملیات ساختوسازی، توجه به ریسکهای موجود مثل خطرهای ناشی از کار در ارتفاع، مصالح خطرآفرین و کار با ماشینآلات ضروری است.
موارد قانونی: آییننامهها و قوانین مربوط به سیمکشی، فاضلاب، حفاری، تخریب و … باید مورد توجه قرار گیرد.
آموزش و آگاهیبخشی: کارگران در هر بخش باید بتوانند با آموزش مناسب خطرهای موجود را شناسایی کنند. همچنین آنها باید با گامهای ضروری جهت مدیریت شرایط بحرانی آشنا باشند.
پایش و سنجش محل کار: پایش شرایط محل کار باید به شکل دورهای انجام شود تا همه خطرهای موجود شناسایی شود.
و در آخر نیز آمادگی برای شرایط بحرانی باید در دستورالعمل معماری ساختوسازها گنجانده شود.
جزئیات پیادهسازی HSE
بهصورت کلی، HSE در چند مرحله قابل اجرا است.
- آمادهسازی محیط ساختوساز
در این مرحله باید محیط کارگاهی از نظر فضاهایی که امکان سقوط، لغزش، چپکردن خودروهای حمل بار، جرثقیلها، کامیونها و مواردی از این دست بررسی شود. همچنین، چک شرایط سیمکشی و لولهکشی آب نیز مهم است تا افراد و تجهیزات دچار حوادث مربوط به اتصال برق و آبگرفتگی نشوند.
از نظر بهداشتی نیز انتخاب و تشخیص مواد و مصالح بسیار مهم است. محیط باید از نظر مواد شیمیایی خطرناک و سرطانزا مثل آزیست و حلالها بررسی شود.
راههای دسترسی به محیط کارگاهی نیز باید مورد بررسی قرار گیرد تا ماشینآلات و افراد بتوانند بهطور ایمن حرکت کنند.
- آمادهسازی افراد
تمام کارکنان و کارگران حاضر باید با قوانین مربوط به ایمنی و سلامت آشنایی داشته باشند. همه افراد باید در حوزه فعالیت خود مثل انتقال زبالهها، تخریب، استفاده از تجهیزات کارگاهی متخصص باشند یا ناظران مناسبی داشتهباشند.
- برنامهریزی
برنامهریزی صحیح تمام ریسکهای حین ساختمانسازی را مشخص میکند. کدام کارگران باید در هر لحظه کجا مشغول باشند؟ کدام تیمهای کاری در چه روزهایی نیاز به حضور دارند؟ آیا حضور تیمهای کاری وابسته به هم است، مثلا سیمکشی باید با شناخت محل جایگذاری لولههای گاز و آب انجام شود؟ پس شاید این تیمها باید یک برنامه کاری هماهنگ داشتهباشند.
مرحلة بعد: تقویت HSE
بعد از شناخت کلی مفهوم و کاربرد HSE میتوان پیشرفت آن را در دستور کار قرار داد. تقویت HSE مدیریت بهینه موارد زیر است:
- نمایش عملکرد مناسب با ارزیابی گامبهگام خطرها
- ارزیابی شرایط موجود با استفاده از دادهها، نظرسنجیها و فرایندهای موجود
- همفکری عامدانه با کارگران و نمایندههای آنها جهت پیشرفت عملی در بخشهای ممکن
- سادهسازی روند تشخیص فشارهای کای
کمک به سادهسازی روند ارزیابی فشارهای کاری نیز با درنظرگیری موارد زیر ممکن میشود:
- شناخت فاکتورهای اصلی ریسک
- کمک به کارکنان تا با منشا اصلی عوامل خطرزا و شیوه جلوگیری از آنها آشنا شوند
- ایجاد معیاری مناسب برای سازمانها و کارفرمایان تا بتوانند نحوه عملکرد خود را در مدیریت خطر فشار کاری بسنجند
بهطور کلی، HSE شامل تمام موارد قانونی و عقلانی جهت بهبود شرایط کاری کارگران و کارفرمایان میشود. قوانین و آئیننامههای مربوط به بهداشت، ایمنی و محیط زیست جزئیات زیادی را در بر میگیرد و در کشورهای مختلف متفاوت است. با وجود این، موارد کلی در تمام این دستورالعملها یکسان است و توجه به آنها باعث ارتقای فرهنگ حرفهای و تضمین سلامت و ایمنی افراد است. ما در سماسدید همراه پروژههای شما در زمینه ایمنی ساختمان هستیم و ارتقای ایمنی ساختمان ها در ایران یکی از ارزشهای ماست.